Sumerlilerden Yahudilik,Hıristiyanlık Ve Müslümanlığa-3



Sumerlilerden Yahudilik,Hıristiyanlık  Ve

Müslümanlığa Ulaşan Etkiler

Ve Din Kitaplarına Giren Konular-3

 

Belleten C. LVIII,  Sa :223

Aralik 1994

Sayfa :685-725

 

MUAZZEZ İLMİYE ÇIĞ

**

 

Insanin Yaratilisi

 

Sumer'de: Tanrilar, özellikle disi tanrilar çogalmaya baslayinca islerinin çoklugundan, yiyeceklerini hazirlamanin zorlugundan yakiniyorlar ve bütün tanrilari var eden deniz tanriçasi Nammu'ya bir çare bulmasi için yalvariyor­lar. O da bilgelik tanrisina bilgeligini ve marifetini göstermesini söylüyor.

Bilgelik tanrisi yumusak kilden sekiller yapiyor ve tanriçaya(18):

 

Ey annem! adini verecegim yaratik oldu,

Onun üzerine tanrilarin görüntüsünü koy(19)

 Dipsiz suyun çamurunu karistir,

Kol ve bacaklari meydana getir.

Ey annem! yeni doganin kaderini söyle!

Iste o bir insan!

 

Bu is esnasinda bütün tanrilarin annesi, yer tanriçasi, dogum tanriçasi ve bilgelik tanrisi olmak üzere 4 tanri birlikte bulunuyorlar. Tevrat, Tekvin 2:7: "Rab allah yerin topragindan Adam'i yapti, ve onun yüzüne hayat nefe­sini üfledi ve Adam yasayan can oldu."

 

Tevrat'ta insanin yaratilisi iki türlü  anlatilmistir.

 

Tekvin Bab 1:26, Allah yeri, gögÜ, yildizlari, bitkileri, hayvanlari yarattik­tan sonra "Allah dedi: Suretimizde benzeyisimize göre insan yapalim! O yer­ yüzünde herseye hakim olsun. *Ve Allah insani kendi suretinde yaratti ve onlari erkek ve disi olarak yaratti. Böylece yaratilimanin son günü, 6. gün bi­tiyor. Talmud'a göre Adem'le birlikte yaratilan kadinin adi Lilit'dir. Bu ka­din kendini Adem'le esit görüp, onun sözünü dinlememis ve bir disi cin ol­mus, erkeklere satasmaya baslamis. Yakaladigi bir erkegi birakmazmis. Özel­likle ayin yedinci günü erkekler için büyük tehlike imis. Bu Lilit Sumer ask tanriçasi Inanna'nin agacina yuva yapip .onu kestirtmeyen bir cinin adi. bk. Hartinut Schmökel, Das Land Sumer, (Stuttgart 1962) s. 141.

 

Yaratilisin 6. gününde insan "erkek ve disi" olarak yaratildigi halde, bundan sonraki sahife Tekvin 2:5-23 de görülecegi gibi, yeniden Adem'in çamurdan, kadinin da onun kaburgasindan yaratildigi bildiriliyor.

 

Kur'an'da insanin yaratilisi çesitli surelerde degisik tarzda geçiyor:

Sure 23:12, "insani süzme çamurdan yarattik."

55:14  "Allah insani pismis çamura benzeyen balçiktan yaratti."

3:19 Allahin nezdinde Isa'nin durumu Adem'in durumu gibidir. Allah onu topraktan yaratti."

32:7 "O ki, yarattigi herseyi güzel yapmis ve ilk basta insani çamurdan ya­ratmistir. "

6:2 "Çünki bizi çamurdan yaratan, ölüm zamanini takdir eden ancak odur."

15:26 "And olsun ki, biz insani (pismis) kuru bir çamurdan, sekillenmis ci­vik bir balçiktan yarattik." Bu ayetin diger bir çevirisi de: "And olsun ki, insani balçiktan, islenebilen kara topraktan yarattik." Ayet 27-28: Rabbin meleklere: "ben, balçiktan, islenebilen kara topraktan bir in­san yaratacagim, onu yapip ruhumdan üfledigimde ona secdeye ka­panin." demisti: 30-31. Bunun üzerine, Iblisin disinda bütün melek­ler hemen secde ettiler. Allah: Ey Iblis! seni secde edenlerle beraber olmaktan alikoyan nedir?" dedi 33. "balçiktan, islenebilen kara top­raktan yaratngin insana secde edemem" dedi: 34. Öyle ise defol ora­dan sen artik kovulmus birisin, dogrusu hesap gününe kadar lanet sanadir" dedi.

 

Görüldügü gibi her üç dinde de insan çamurdan yaratilmis. Fakat Su­mer'de insanin yaratilma nedeni ve nasil yaratildigi ayrintili olarak anlatil­mistir.

 

Adem 'in Cennetten Kovulmasi

 

Sumer'de: Dilmun adinda, saf, temiz, parlak tanrilarin yasadigi bir ülke var. Hastalik ve ölüm bilinmeyen yasam ülkesi. Fakat orada su yok. Su tanrisi, günes tanrisina, yerden su çikararak orasini tatli su ile doldurmasini söy­lüyor. Günes tanrisi söyleneni yapiyor. Böylece Dilmun meyve bahçeleri, tar­lalari ve çayirlari ile tanrilarin bahçesi haline geliyor. Bu cennet bahçesinde yer tanriçasi 8 bitki yetistiriyor. Bu agaçlar meyvelenince bilgelik tanrisi Enki her birinden tadiyor. Buna yer tanriçasi çok kiziyor, tanriyi ölümle lanetle­yerek ortadan yok oluyor. Bilgelik tanrisi çok agir hastalaniyor. Diger tanri­lar büyük güçlüklerle yer tanriçasini bularak bilgelik tanrisini iyi etmesi için yalvariyorlar. Tanriça, tanrinin 8 bitkiye karsi hasta olan 8 organi için birer tanri yaratiyor. Ilginç olan, yaratilan tanrilardan besi tanriça (bu doktorlukta ilk uzmanlasmayi da göstermesi bakimindan önemli). Hasta olan organlar­dan biri kaburga. Onu iyi eden tanriçanin adi "kaburganin hanimi anlamina gelen Ninti'dir. Bu kelimede Nin hanim, ti  kaburgadir. Ti’nin bir anlami da hayat'dir.

Eger ikinci anlamiyla tercüme edersek tanriçanin adi "hayatin hanimi" olur (2O).

 

Bu hikaye, Tevrat'ta Tekvin 2:5-23.

Ve henüz yerde bir kir fidani yoktu ve bir kir otu henüz bitmemisti;çünki Rab Allah yerin üzerine yagmur yagdirmamisti; ve topragi islemek için adam yoktu ve yerden bugu yükseldi ve bütün topragi suladi. Ve Rab Allah yerin topraginda Adam'i yapti; ve onun burnuna hayat nefesini üfledi ve adam yasayan can oldu. Ve Rab Allah sarka dogru Aden'de bir bahçe dikti ve Adam'i oraya koydu ve Rab Allah, görünüsü güzel ve yenilmesi iyi olan her agaci ve bahçenin ortasina da "hayat agacini" ve "iyilik ve kötülügü bilme agacini" yerden bitirdi ve bahçeyi sulamak için Aden'den bir irmak çikti  ve oradan bölünerek dört kol oldu (Bunlardan ikisi Dicle ve Firat). Ve Rab Al­lah baksin ve onu korusun diye Adam'i oraya koydu ve Rab Allah Adam'a, "bahçenin her agacindan ye, fakat iyilik, kötülük bilme agacindan yemeye­ceksinl Yersen ölürsünl" dedi ve Rab Adam'i yalniz birakmamak için bütün hayvanlari topraktan yapti  ve onlara ad koymak için Adam'i getirdi. Fakat Adam yalniz idi. Rab Adam'a derin bir uyku verdi, onun kaburga kemikle­rinden birini aldi ondan bir kadin yapti ve onu Adam'a getirdi ve Adam dedi: "Simdi bu benim kemiklerimden kemik ve etimden ettir, buna nisa denilecek !" Bundan sonra yilanin kadini kandirarak yasak meyveyi yedirdigi ve bahçede olan Allah ile konusmalari geliyor. Allah yilani lanetliyor. Allah Adem (burada Adam yerine Adem deniyor)(21) ve karisina giymeleri için kaf­tan yapiyor. Kadini agrili çok çocuk yapmasi ve Adem'i de toprakla ugras­masi ile cezalandirarak onlari Aden bahçesinden kovuyor. Buraya kadar ne­dense karisinin adi verilmemis. Ancak Bab 4'ün basinda karisinin adinin Havva oldugu ve Habil Kain'i dogurdugu yazili.

 

Görüldügü gibi Tevrat'ta (Bab 1:27) yaratilisin altinci ve son gunünde Allah insani erkek ve disi olarak yaratmis oldugu halde, Adam'i tekrar yerin topragindan, esini de onun kaburgasindan yaratiyor. Buna göre Bab 2:4­23'de anlatilanlar, Sumer hikayesinden alinmadir.

Kur'an'da bu konu çok yüzeysel ve çesitli surelerde parça parça anlanli­yor. .

 

Sure sirasi ile:

 

Sure 2:31

Allah Adem'e her seyin ismini ögretti,

 

Sure 2:32:

"Ey AdemI Esyanin isimlerini meleklere anlat. " dedi.

 

Sure 2:35-37

"Ey Adem! Esin ve sen cennette kalin! orada olanlardan istediginiz yer­den bol bol yiyin, yalniz su agaca yaklasmayin, yoksa zalimlerden olursunuz" dedik. Seytan orada ikisini de ayartti, onlari bulunduklari yerden çikartti. Onlara "birbirinize düsman olarak inin, yeryüzünde bir müddet için yerlesip geçineceksiniz" dedik. Adem Rabbinden emirler aldi, onlari yerine getirdi, Rabbi de bunun üzerine tövbesini kabul etti.

 

Sure 7:19-26

"Ey Adem! sen ve esin cennette kalin ve istediginiz yerden yiyin, yalniz su agaca yaklasmayin, yoksa zalimlerden olursunuz." Seytan ayip yerlerini kendilerine göstermnek için onlara fisildadi: "Rabbinizin sizi bu agaçtan me­netmesi, melek olmanizi veya burada temelli kalmanizi önlemek içindir." Dogrusu ben size ögut verenlerdenim" diye ikisine yemin etti. Böylece onla­rin yanilmalarini sagladi. Agaçtan meyve tattiklarinda kendilerinin ayip yer­lerini gördüler. Cennet yapraklarindan onlari örtmeye koyuldular. Rabbi onlara "ben sizi o agaçtan menetmemis miydim? Seytanin size apaçik bir düsman oldugunu söylememis miydim?" diye seslendi. Her ikisi "rabbimiz kendimize yazik ettik, bizi bagislamaz ve bize merhamet etmezsen biz kaybedenlerden oluruz" dediler. "Birbirinize düsman olarak inin, siz yeryüzünde bir müddet için yerlesip geçineceksiniz, orada yasar, orada ölürsünüz, orada dirilirsiniz" dedi.

 

Sure 20:115-132:

"And olsun ki, biz daha önce Adem'e ahd vermistik, fakat unuttu, onu azimli bulmadik. Meleklere «Adem'e secde edin » demistik, Iblisten baska hepsi secde etmis, o çekinmisti. "Ey Adem! dogru bu, senin esinin düsmani­dir, sakin sizi cennetten çikarmasin, yoksa bedbaht olursun. Dogrusu cen­nette ne acikirsin ne de çiplak kalirsin, orada ne susarsin ne de günesin si­caginda kalirsin" dedik. Ama seytan ona vesvese verip: "Ey Adem! sana son­suzluk agacini ve sana çökmesi olmayan bir saltanati göstereyim mi?" dedi. Bunun üzerine ikisi de o agacin meyvesinden yedi, ayip yerleri görünüverdi. Cennet yapraklariyla örtünmeye koyuldular. Adem Rabbine bas kaldirdi. Rabbi yine de onu seçip dogru yolu gösterdi."

 

Görüldügu gibi bu hikaye Sumer ve Tevrat'ta birbirine oldukça paralel. Ikisinde de bir tanri bahçesi, dikilmis agaçlar, bahçeden su çikarilmasi, yasak meyvenin yenmesi, lanetlenme. Sumer'de kaburgayi iyi etmek için tanriça yaratiliyor, adi kaburganin hanimi. Hikaye Tevrat'a geçerken kadin kabur­gadan yaratilmis ve adi Sumer'deki ikinci anlami olan Hayatin Hanimi'nin

(yasatan hanim) Ibranice karsiligi Havva olmustur.

      

*****


 

18 -S.N. Kramer, The Sumerians, p. 150-15L.

19 -Buradan anlasilacagi üzere Sumer'de tanrilar insani, kendi görünüslerinde yaratmis­!ardi. Bu da onlarin tanrilari  insan gibi düsündüklerine bir kanit oluyor. Ayni deyimi Tevrat'ta buluyoruz.

Tekvin Bab 1:27: Ve Allah insani  kendi suretinde yaratti, onlari erkek ve disi olarak yaratti. Tekvin Bab 9:6: Çünki Allah kendi suretinde Adam'i yapti. Yahvecilere göre, tanri bahçede dolasir, uyur, insanla güresir. Musa ve Yahudilik, s. 35.

 

Kur'an Sure 5:64: Yahudiler "Allahin eli sikidir" dediler. Dediklerinden ötürü elleri bag­lansin. Lanet olsun! Hayir! onun iki eli de açiktir, nasil dilerse sarf eder." Sure 3:115: Dogu da bati da Allahindir. Nereye dönerseniz Allahin yüzü oradadir. Sure 38:71.

 

Rabbin meleklere demisti ki, "Ben muhakkak çamurdan bir insan yaratacagim. Onu ta­mamlayip içine ruhumdan üfurdügum zaman derhal ona secdeye kapanin !" Melekler toptan secde ettiler. Yalniz Iblis secde etmedi, zira o büyüklük tasladi, kafirlerden oldu. Allah: "ey Iblis! iki elimle yarattigima secde etmekten seni meneden nedir? Böbürlendin mi, yoksa yücelerden mi oldun?" dedi. Iblis "Ben ondan hayirliyim, beni atesten, onu ise çamurdan yarattin." dedi.

 

Bu konu ile ilgili yorumlar hakkinda daha genis bilgi için: Dr. Muhammed Ul-Behiy, çevi­ren Fuat Sezgin, Islam Düsüncesinin ilahi Tarafi (Istanbul 1948) s. 26-29.

 

Bir hadiste Muhammed "yüce tanri  yarattiklarini yaratma isini bitirince sirt üstü uzandi. O sirada bir ayagini öbür ayaginin üzerine koymustu. Bunun benzerini yapmak hiç kimseye uygun degildir" demis. Bunun yazildigi yerler için bk. Turan Dursun, Tabu Can Çekiyor DIN BU2, (Istanbul 1991) s. 209. Bu da Muhammed'in Allahi insan seklinde algiladigini göstermektedir.

 

Roger Arnaldez, Hazreti Muhammed (Hadis ve Sözleri), Tercüme, Burhanettin Sem (Istanbul 1982) s. 163'e göre, seriatçilar Allahi göklerde tahtinda oturmus, gözü, kulagi, eli, ayagi olan bir insan gibi tasavvur ediyorlar. Hatta bazi bilim adamlari onun vücudunu evvela et­ten kemikten olusan bir varlik olarak bile düsünmüsler.

 

Akilcilar ise Allahi böyle düsünmek puta benzettnek olur, diyor. Onlara göre o manevi bir güçtür.

 

20 -Tarih Sumer'de Baslar, s. 123-127.

 

21- Adem, Amortice'de Adamu, Ibranice'de Adam veya Ha-Adam, anlami insan, daha dog­rusu « kirmizi toprak ». Daha genis bilgi için I.M. Diakonoff, Father "Adam': Afo Beiheft 19. s. 16 vd.

 



Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !