Medeniyetler Çatışması- Medeniyetler İttifakı-1 - TOPLUM VE TARİH

The Second Forum of the Alliance of Civilizations

On 6-7 April 2009, the second Forum of the United Nations Alliance of Civilizations will be held in Istanbul, Turkey. The Forum promises to be the world’s premier event aimed at advancing intercultural understanding.

http://www.unaoc.org/content/view/337/73/lang,english/

Annan'dan 'medeniyetler ittifakı'

http://www.bbc.co.uk/turkish/news/story/2005/07/050715_annan_civilisation.shtml

İstanbul'da yapılan Medeniyetler İttifakı toplantısında İsrail-Filistin meselesinin Batılı ve Müslüman toplumları arasındaki ayrılığın başlıca sembolü haline geldiği belirtildi.

http://www.bbc.co.uk/turkish/europe/story/2006/11/061113_civilisations.shtml

MEDENİYETLER İTTİFAKI RAPORU

http://www.bbc.co.uk/turkish/pdfs/aoc_report.pdf

Medeniyetler İttifakı Raporu

http://www.bbc.co.uk/turkish/pdfs/aoc_report.pdf

26 Kasım 2005

MEDENİYETLER İTTİFAKI İLK TOPLANTISI SONA ERDİ

Ne amaçla yapıldığı konusunda belirsizlikler olan ve ilgi görmeyen 'Medeniyetler İttifakı Akil Adamlar Grubu'nun ilk toplantısı bitti.

Medeniyetler İttifakı projesi çerçevesinde BM tarafından seçilen 18 kişilik Akil Adamlar Grubu'nun İspanya'nın Mallorca Adası'nda düzenlediği ilk toplantı sona erdi.

Türkiye'den Devlet Bakanı Mehmet Aydın ve İspanya'dan eski UNESCO Genel Sekreteri Federico Mayor Zaragoza'nın eş başkanlığında yapılan 3 günlük toplantıda, Batı ile Doğu toplumları arasında mevcut uçurumun kapatılmasına yönelik öneriler tartışıldı.

Aydın ve Zaragoza, düzenledikleri ortak basın toplantısında, ''İnsanlığın yaşadığı kırıklığın ana problemi din değil, özellikle siyasidir. Ne geçmişi, ne de şimdiyi değiştiremeyiz, ama gelecek değiştirilebilir. Burada baş sanatçılar gençler olacaktır''

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile İspanya Başbakanı Rodriguez Zapatero, Türkiye’de Hürriyet, İspanya’da ise El Pais Gazetesi’nde yayınlanmak üzere ortak bir makaleye imza attılar.

Dümene geçelim

TARİH, egemen kültürler ve dini inançlar arasındaki ahenkli işbirliği ve etkileşimin genelde tüm toplumlara refah getirdiğini, ihtilafların ise yokluğa neden olduğunu göstermektedir. Önümüzdeki en büyük sınamalardan biri, Batı ile İslam Dünyası arasındaki negatif etkileşim ve kopukluk yönünde mevcut eğilimi tersine çevirmektir.

Bu eğilimin yol açtığı bölünme, kimlik temelinde siyaset yürütülmesi suretiyle aşırılığın beslenmesine zemin hazırlayan çarpıklığın arkasındaki temel güçtür.

MEDENİYETLER İTTİFAKI NE ANLAMA GELİYOR
Bugün Doğu ile Batı’nın birleştiği İstanbul’da, Türkiye ve İspanya’nın eşsunucu oldukları Medeniyetler İttifakı girişimi çerçevesinde oluşturulan BM Yüksek Düzeyli Grubu, hazırlamış olduğu Nihai Raporu ve Eylem Planı’nı BM Genel Sekreteri Kofi Annan’a sunacaktır.

Etkili bir Medeniyetler İttifakı kurma girişimi, milletler, kültürler ve dinler çapında hissedilen, bütün toplumların gelişmeleri, güvenlikleri ve ekonomik refahları temelinde birbirlerine bağlı ve bağımlı olduklarına dair var olan geniş mutabakatın bir tezahürüdür.
Uluslararası alanda tanınmış şahsiyetlerden kurulu Yüksek Düzeyli Grup tarafından yapılan çalışma, eğitim, gençlik, göç ve basın gibi bir dizi alanda harekete geçmek için çarpıcı tavsiyeler içermektedir.

FİLİSTİN-İSRAİL İHTİLAFI BİR ÇEŞİT BATAKLIK GİBİ
Rapor, İsrail-Filistin ihtilafını bir çeşit sembolik bataklık olarak tanımlamaktadır.

Ortadoğu sorununa adil ve onurlu bir çözüm bulunması uluslararası toplumun tamamı için zaruri görülmektedir.

Yüksek Düzeyli Grup, Batı ile İslam dünyası arasında ahenkli ilişkiler tesis etmek için çifte standartların ortadan kaldırılması, toplumlarımızdaki bazı mevcut eğilimler, dinin siyaset içindeki rolü, inanç özgürlüğü, insan hakları ve uluslararası insancıl hukuka da saygıyı içerecek şekilde, diğer bazı meseleleri de teşhis etmektedir.

Bugün Yüksek Düzeyli Grup, BM Genel Sekreteri’ne görev süresi sona ermeden önce uluslararası topluma bazı fikir ve geniş çaplı girişimler sunması için sağlam bir temel ortaya koyacaktır.

BATI VE İSLAM KOALİSYON OLMALIDIR
Batı ve İslam dünyası arasında mevcut karşılıklı kuşku ve güvensizlikle etkin bir şekilde başa çıkacak geniş bir koalisyonun oluşturulması, güçlü uluslararası gayretlerin devamını gerektirmektedir.

Ve halkın sorumlu, ancak bazen duyulmayan sesine de kulak vermemiz icap edecektir.

TÜRKİYE VE İSPANYA’NIN ORTAK EYLEMİ
Türkiye ve İspanya önümüzdeki aylarda Yüksek Düzeyli Grup’un sözlerini ortak bir eyleme dönüştürmeye gayret edeceklerdir.

Geleceğimiz şekillenirken olaylara sadece seyirci kalamayız.

Dümen başına geçerek kontrolü ele alalım ve gemimizi doğru rotaya yönlendirelim.

14/11/2006

Radikal

Medeniyet çatışması dini değil siyasiymiş

İSTANBUL - Müslüman Türkiye ile Katolik İspanya'nın eşbaşkanlığını yaptığı BM destekli Medeniyetler İttifakı Girişimi, medeniyetler arasındaki gerilimin kaynağında dini-kültürel farklılıkların değil siyasetin yattığı saptaması yaparak çözüm önerilerini açıkladı. Girişimin seçtiği 20 'Akil Adam'ın raporu medeniyetler çatışması tezini olumsuzlamak için başta Filistin olmak üzere Ortadoğu'daki sorunların çözülmesi gerektiğini vurgularken, Bush yönetimi politikalarını eleştirdi.

Dün İstanbul'da Başbakan Tayyip Erdoğan'ın evsahipliği ve İspanya Başbakanı Rodriguez Zapatero ile BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın katılımıyla rapor açıklanırken, eski İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, Arap Birliği Genel Sekreteri Emir Musa, Nobel Barış ödüllü Güney Afrika Başpiskoposu Desmond Tutu, Katar Prensesi Şeyha Mozah Bint Nasır Missned, Türkiye'deki dini liderler gibi katkı yapanlar hazır bulundu. Erdoğan-Zapatero-Annan ortak basın toplantısında, Genel Sekreter şu uyarıyı yaptı: "Iraklılar, Afganlar, Çeçenler ve en çok Filistinliler, Müslüman olmayan güçlerin askeri harekâtlarının kurbanı görülüyor. Arap-İsrail çatışmasını pek çok bölgesel çatışmadan biri sanıyor olabilirsiniz. Ama bu çatışma çok güçlü, sembolik ve duygusal yüke sahip ve muharebe meydanının çok uzağındakileri etkiliyor. Filistinliler işgal altında yaşadıkça, ezilip aşağılandıkça ve İsrailliler otobüste havaya uçuruldukça bu duyguların alevi sürecek. Sorun çözülmedikçe, Batı ile İslam arasındaki gerilimi azaltma yönündeki tüm çabalar boşa çıkacak."

'Sorun ne Kuran, ne Tevrat, ne İncil'
"Müslümanlar Batı'yı irade ve inançlarına tehdit, Batı da İslam'ı aşırı uç ve şiddet dini görüyor. Sorun, ne Kuran, ne Tevrat, ne İncil. Sorun, inananlar ve onların birbirlerine nasıl davrandığı" diyen Annan, 'Türkiye'nin AB üyeliği yolunda Avrupa'da görülen Müslümanları dışlama yüzünden çok büyük engellerle karşılaştığını' anımsattı.

Zapatero, "Filistin'de durum çok ciddi. Birçok çatışmanın çatışması bu. Uluslararası toplum müdahale etmek zorunda" uyarısı yapıp, İspanya'nın başlatacağı girişime Avrupa'nın desteğini istedi. İspanyol lider, "Burada İslam ve Batı dünyası için önemli bir anlaşma yaptık. Barışı yok etmek isteyenlere karşı barışın yok edilemeyecek bir değer olduğunu söylemeliyiz" dedi. Fanatizm ve radikalizme prim vermeyeceklerini vurgulayan Erdoğan ise "Medeniyetler İttifakı, 21. yüzyılın küresel barış projesidir. Farklı inanç ve kültürler arasında saygıya dayalı paradigma geliştirerek kapsamlı bir koalisyon hedefliyoruz" vurgusu yaptı. Geçen yıl savunma sanayine harcanan 1 trilyon dolar yoksulluk ve cehaletle mücadeleye harcansaydı terörün bu noktaya gelmeyeceğini belirten Erdoğan, "Öfke kabardıkça, en çok masum çocuk, kadın, yaşlılar zarar görmüş. Biz tribünde seyirci kalmışız. Öyleyse biz de günahkarlar arasındayız" dedi.

ABD ve İsrail politikasında değişiklik beklentisiyle ilgili soru üzerine, Zapatero, bunun ülkeler üzeri bir rapor olduğunu belirtirken, Erdoğan, "Medeniyetler İttifakı, adı bu. Ülkeler ittifakı değil" dedi. Raporda niye laiklik kısmı olmadığı sorusunu, Zapatero "Laik vizyondan yola çıktık. Demokratik toplum, inanç özgürlüğüdür", Erdoğan "Ayrıma gitmek yanlış. Dinler ittifakı ve kültürlerarası diyaloğa önem verdik" diye yanıtladı.

Genel Sekreter Annan, aralıkta New York'ta Erdoğan ve Zapatero'nun yanı sıra halefi Bin Ki-Moon katılımıyla toplantı düzenleyerek, nihai eylem planını fiiliyata geçirecek mekanizmayı açıklayacak. Mekanizmanın başına yıl sonunda görev süresi bitecek Annan'ın getirilmesi bekleniyor.

'Sorun inanç değil, inananlar ve tavırları'
Akil Adamlar'ın Batı ve Müslüman toplumlar arasındaki sorunlar ve kaynaklarını inceleyen raporundaki saptamalarla tavsiyeler şöyle:

· Üç tektanrılı dinin taraftarları arasındaki gerilim ve çatışmalar tarihsel süreç boyunca dinden ziyade siyasal karakter taşımakta. Barış içinde bir arada varoluş, ticari çıkarlar ve karşılıklı öğrenme süreci Hıristiyanlık, İslam ve Judaizmin ilk günlerinden beri devam etmiştir.

· Batı ve Müslüman toplumlar arasında yükselen düşmanlıkların kökenleri 19. ve 20. yüzyıllarda Avrupa emperyalizmiyle başlayan ve sömürge karşıtı hareketlerin doğuşuyla sonuçlanan süreçte ortaya çıkıyor.

· Batılı ve Müslüman dünya arasındaki ilişkilerde 1948'de BM kararıyla İsrail'in kurulmasına karşılık, Filistin işgalinin bitmemesi en meşakkatli sürecin başlangıcı. Bu durum Müslüman dünyanın Batı'ya karşı öfkesinin başat nedenlerinden biridir.

· Bir başka kilit Ortadoğu'nun enerji kaynaklarına yönelik askeri siyasi müdahaleler. Geri tepen bu müdahalelerin etkileri bugün de hissedilmekte. 1953'teki İran'daki darbe bir ülkedeki siyasi gelişmelere yabancı müdahalelerin tehlikelerini ortaya koyan bir örnektir.

· Sovyetler'in 1979'daki Afganistan işgali bir başka çatışma cephesi açmıştır. Komünizme karşı ABD ve müttefiklerinin 'mücahitlere' verdiği destek Taliban'ı yaratmış, yeni yüzyıla girerken Batı'ya karşı derin düşmanlıklara yol açan olaylar zincirini başlatmıştır. 11 Eylül 2001'de Kaide'nin ABD'ye terörist saldırıları ve Taliban rejimini hedef alan misilleme, Müslüman toplumlarda adaletsiz saldırganlığa maruz kalma hissiyatını beslemiştir.

'İslamofaşizm gibi kavramlar hatalı'

Müslüman toplumlarda uluslararası hukuk ve insan haklarının korunmasında Batı'nın çifte standartları bulunduğu algısı keskin. Bunun kaynağında toplu cezalandırma, hedef gözeten cinayetler, işkence, keyfi gözaltılar, otokratik rejimlere verilen destek yatmakta. Batı'daki bazı siyasi ve dini liderlerin 'İslami terörizm' ve 'İslamofaşizm' gibi kavramları kullanarak şiddetin İslamiyete içkin olduğu iddiası, İslamofobiye ve Batı'nın Müslüman korkusunu ağırlaştırmakta. Batı'da ise sivil nüfusu hedef alan şiddet saldırıları korku yaratmakta.

· İslami hareketlerin otomatik olarak Batı'ya karşı şiddet içeren güçler yarattığı yaklaşımı doğru değil. Batılı askeri güçlerin Müslüman ülkelerdeki işgalleri ve Müslüman dünyadaki siyasi hareketleri baskı altında tutması şiddet beyanlarına neden teşkil etmektedir.

· Müslüman dünyadaki durumun tek sorumlusu yabancı müdahaleler değil. İslami yasalar ve geleneklerin uygulanış şekli kadar ilerici ve gerici güçler sosyal ve siyasi konularda etkili. Din adına namus cinayetleri, bedensel cezalandırma ve kadınlara baskı yapılmakta.

Tavsiyeler

· Filistin sorunu, Irak ve Afganistan'la birlikte istikrara en büyük tehditlerden. Vakit kaybetmeden çözüm arayışına hız verilmeli.
İlerleme ancak Filistinliler ve Yahudilerin ulusal emellerinin meşruiyetinin tanınması ve barış ve güvenlik içinde birlikte yaşayacak iki bağımsız devletin tesisiyle mümkün. Sorunu inceleyerek bir 'Beyaz Kâğıt' hazırlanmalı ve en kısa sürede uluslararası konferans toplanmalı.

· Irak ve Afganistan'da sorumluluklar yerine getirilmeli, yeniden inşa sözleri tutulmalı.

· Müslüman dünyada şiddeti dışlayan tüm siyasi gruplara siyasete katılım imkânı tanınması ve İslam liderlerinin kışkırtıcı üsluptan kaçınması herkesin çıkarına hizmet edecektir.

· BM, kültürlerarası gerilimin giderilmesine yardımcı olacak bir yüksek temsilci atamalı, 'Medeniyetler İttifakı Forumu' oluşturmalı.

· Kültürlerarası farklılıkların, yanlış anlaşılmaların, kalıplaşmış önyargılı fikirlerin ve korkuların önüne geçebilmek için eğitim, medya, gençlik, göç ve kadın gelişimi alanlarında uzun vadeli girişimler uygulamaya konulmalı.

***

Nuray Mert(Radikal)

22 Eylül 2006 -

Papa ve medeniyetler çatışması

Lübnan konusu bizim için kapandı, şimdi Papa'nın dediklerini 'tartışıyoruz'. Üç gün sonra, benzer bir şekilde o da kapanır. Böyle olması doğal, çünkü dünyada olan biteni anlayabilmek için her şeyi iyi kötü bir bütünlük içinde görmek, aralarında ilişkiler kurmak, tutarlı akıl yürütmeler geliştirmek gerekiyor. Biz oralarda değiliz, bizim siyasi tartışmalarımız, balık hafızası, alık akıl yürütmesi çerçevesinde seyrediyor.

Alıklığın âlemi yok, bu bir din tartışması değil. Siyasettten bağımsız din tartışması sadece teoloji seminerlerinde, dost sohbetlerinde ve benzeri ortamlarda olur. O nedenle, 'Dinimizi iyi anlatalım', 'İslam barış dinidir' veya 'Sizin dininiz bizimkinden iyi mi?' saçmalığını bırakmakta fayda var. Ta 90'lı yıllarda gündeme gelen 'medeniyetler çatışması' bir değerlendirme, tez falan değildi, bir siyasi proje idi. Dolayısıyla, ona karşı çıkış gibi görünen 'dinler arası diyalog' girişimleri de, çoğunlukla iyi niyetli insanların dört elle sarıldığı bir çıkış olmasına rağmen, en hafif deyişle 'sazanlık'tan başka bir şey değil. Söz konusu olan dinler arası veya medeniyetler arası çatışma değildi ki, çaresi, dinler arası diyalog, uzlaşma olsun.

Sovyetler'in çöküşünü izleyen dönemde, dünya, muazzam bir yeniden paylaşım, daha doğrusu yeniden talan mücadelesine sahne oldu. Bu mücadelenin, kitleler nezninde pazarlanması yeni bir 'dost/düşman' tanımı gerektiriyordu. Neydi Soğuk Savaş döneminin iktidar mücadelelerinin bahanesi, uluslararası müdahaleler, didişmeler neyle meşrulaştırılıyordu? 'Komünizme karşı mücadele', 'totaliter ideolojilere karşı özgürlük savaşı' olarak değil mi? 'Dünyanın şu bölgesinin kaynaklarını biz sömürmek istiyoruz, Sovyetler'e bırakmak istemiyoruz, bizim nüfuz bölgemiz olsun istiyoruz' diye yola çıkılabilir miydi? Bu, kamuoylarına nasıl anlatılırdı?

Anlatılamayacağı için, 'Özgürlük savaşı' dendi ve yola devam edildi. Şimdi aynı şey, medeniyetler üzerinden yapılmaya çalışılıyor. Afganistan'a müdahale, Irak işgali nasıl pazarlandı? Bin Ladin'i yakalamak, kitle imha silahları bahaneleri üç günde fos çıktı, ama ardından, 'Zaten asıl önemli olan özgür dünyayı savunmak' denmedi mi?
Bunların Papa'nın söyledikleriyle ne alakası mı var? Çok alakası var. Nereden çıktı sizce Bizans İmparatoru'nun İslam hakkındaki sözlerini alıntılamak? Sizce bu sıradan bir gaf, tesadüf olabilir mi? Olabilir diyorsanız, ben rahatınızı bozmayayım, size iyi uykular, tatlı rüyalar! Papa, 'medeniyetler çatışması' fikrini canlı tutacak bir çıkış yapmış değil mi? Bu fikri, tezi, projeyi canlı tutmanın amacı, her iki dünyayı, yani Batı ve Müslüman dünyayı karşılıklı olarak bu fikrin etrafında yoğunlaştırmak. İster çatışmacı, ister uzlaşmacı cephede yer alın, dünyada olanların başka bir şey değil de, medeniyetlerin savaşı olduğuna inandığınız sürece, bu perdenin arkasına gizlenen iktidar mücadeleleri kolayca yol alacaklar.

Dünyanın içinde bulunduğu hal ve özellikle Müslüman nüfuslu bölgelerde yaratılan kan gölü karşısında, insan vicdanını susturmak için gerekçe lazım. Üstelik, bu belli ki daha başlangıç, şimdi gündemde İran ve daha kimbilir neler var. İnsanlığı, işin içine inanç katıp bu rezalete razı etmek, bu mücadelenin bir parçası. Bakın, ne zaman Batı kamuoyunda savaş karşıtı, ABD politikaları aleyhinde bir yükselme olsa, dikkatler medeniyetler meselesine çekiliyor. Karikatür krizi de bunlardan biriydi.

Bush'un Irak'ta ve tüm dünyada 'İslamo-faşistlerle' mücadele ediyoruz demesiyle, Papa'nın söyledikleri arasında sizce anlamlı bir bağ yok mu? ABD politikaları ile Papa arasında hızlı bir bağ mı kuruyoruz? Bir kere, mesele tek başına ABD değil, ABD öncülüğündeki emperyal saldırı. Aralarındaki bazı ayrışmalara karşın, Batı'nın zengin ülkelerinin aynı cephede hizalaşması giderek daha belirginleşiyor. Soğuk Savaş döneminde, kapitalist dünya egemenliği için Papalığın ne role soyunduğunu bir kez daha hatırlayın, bugünkü tablo biraz daha netleşmiş olur. Bırakalım olaylara balık hafızası ile bakmayı, alık yerine konmayı.

***

Medeniyetler komedisi

Nuray Mert

16/11/2006 (1371 kişi okudu)

'Medeniyetler çatışması' masalına karşı icat edilen ('medeniyetler diyaloğu' çabaları çerçevesinde oluşturulan) 'Medeniyetler İttifakı' inisiyatifinin son toplantısı geçtiğimiz günlerde, İstanbul'da yapıldı. Bilmeyen veya daha önce ilgilenmemiş olan varsa, hatırlatalım, 'Medeniyetler İttifakı', Türkiye ve İspanya'nın başbakanlar düzeyinde öncülük ettiği ve BM desteğinde oluşturulan bir inisiyatif.
Bu proje kapsamında bir 'akil adamlar' veya diğer bir deyimle 'yüksek düzeyli grup' toplantılar, çalışmalar yapıyor, raporlar hazırlıyor. Bu son toplantıda hazırlanan rapor Kofi Annan'a sunuluyor. İsrail, Lübnan'a 33 gün boyunca bomba yağdırırken sesi çıkamayan, kınama kararı alamayan, sonra Beyrut'ta bombalanmış mahalleden yuhalanarak kovulan Kofi Annan var ya, o, Medeniyetler İttifakı'nın katkı sunacak, değerlendirme makamındaki kişi, gerisini siz hesap edin.
Medeniyetler Diyaloğu/Buluşması/İttifakı/vb. adına bu kaçıncı 'müsamere' hatırlamıyorum, ama her sefer altını çizmeye çalışıyorum. Dünya çapında ve özellikle Ortadoğu'daki gerilim ve çatışmaların nedeni medeniyetler çatışması değil ki, çözümü, çaresi medeniyetler ittifakı olsun. Hadi anlıyoruz, böyle bir müsamere tertip edildikten sonra, bir Müslüman ülkenin başbakanı olmazlanamaz, 'Yok, benim aklım yatmadı' diyemez, mazallah adamı köktendinci ilan ederler. Yani bu müsamere şöyle veya böyle devam edecek, Türkiye, şu veya bu düzeyde bu müsamerede yer alacak. Ama bundan bir adım ötede, bu çabanın samimiyetine veya tesirine inananın aklına şaşarım.
Bu inisiyatifin 'akil adamlar' grubunun mensuplarının da, şahsen ne kadar 'akil' olduklarını bilemem de, yaptıkları işin 'akil' olmadığı kesin. Ayrıca, koskoca İslam coğrafyasında, dünya çapında, medeniyetleri barıştırma düzeyinde yüklü bir işin omuzlarına yüklendiği akil adamların listesi de son derece tuhaf; mesela birisi Katar Emiri'nin eşi, öbürü Fas Kralı'nın danışmanı. İslam dünyasının akil adamı olarak ilk 20'ye girenler bunlar ise, boşuna uğraşmasınlar bıraksınlar dağınık kalsın, zaten söz konusu olan ciddiye alınacak bir medeniyet dünyası yok demektir.
Lütfen ciddi olalım, çatışma ve gerilimin söz konusu olduğu alanda oluk oluk kan akıyor, iyiye gidişe dair hiçbir işaret yok. Afganistan, Irak, Filistin ortada, Lübnan'da ateşkes pamuk ipliğine bağlı, mevcut hükümetin dörtte biri istifa etti, Hizbullah'ın önderliğindeki koalisyon ile karşıtları arasındaki ipler her gün daha fazla geriliyor. Bunların çıkış ve gelişme nedeni dini hoşgörüsüzlük veya 'aşırılık' mı? Bir ülkeyi işgal etmek aşırılık değil, direnmek 'aşırılık' öyle mi? Buna inansa inansa Katar Emiri'nin karısı inanır. İran'a ilişkin gerilimin nedeni aşırılık mı? Bugüne kadar nükleer silahlar bir yana, en büyüğünü yani atom bombasını kitleler üzerinde uygulamak aşırılığını göstermiş tek ülke var, hangisi olduğunu hepimiz biliyoruz. Hal böyleyken, akil adamlar grubu, aşırıkları engellemek için bir şey yapmak istiyorsa, bir zahmet raporuna bunları eklesin.
Daha önceki müsamerelerde, Irak'ta olanların adı anılmıyordu, bu son toplantıdaki raporda 'açıkça zikredilmese' de, Bush yönetimine yönelik 'Müslüman ülkelere askeri müdahalelerini durdur' uyarısı yer alıyormuş. Aman ne cesur bir adım. Onlar 'açıkça zikredemeyene' ama ima edene kadar, Amerikan halkı bu uyarıyı yaptı. Ayrıca, ABD'nin dış politikasının iflas ettiğini, gerilim ve çatışmaları azdırdığını itiraf etmeyen kalmadı, neredeyse Bush açıklayacak, akil adamlar hâlâ, kem küm etmekle meşguller. Kısacası, bu komediyi, istiyorlarsa ve neden devam ettiriyorlarsa ettirsinler, ama essahtan bir şey yapıyormuş gibi takdim etmesinler, çünkü bir noktadan sonra işin tadı kaçıyor. Olay sadece komik değil, Ortadoğu'da devam eden insanlık trajedisinin ölçeğiyle alay edercesine, çirkin ve rencide edici görünüyor.

***

İslam ve Batı çatışması

Taha AKYOL

NE kadar istemesek de, Huntington'un "medeniyetler çatışması" tezini doğrulayan olgular artıyor, yanlışlayan olgular azalıyor. Bilhassa İslam ve Batı dünyaları arasında.
Ermenistan'ın işgal ettiği Azeri topraklarından Irak'a, Filistin'e, Afganistan'a İslam dünyasında işgal ve ölüm kol geziyor! "Terör" deyince de dünyada birinci sırada Müslümanların İslam adına yaptığı terör akla geliyor!
Huntington'u doğrulayan bu vahim tabloyu Amerikalı Neo-Con'lar ve Avrupalı şovenler kaşıyor, 'mücadele' diye iki dünya arasındaki husumeti kışkırtıyorlar.
"Âkil adamlar", aklı başında, sağduyulu, bilge kişiler ise çözüm arıyorlar. Aralarında hümanist rahip Desmond Tuttu, reformist Ayetullah Hatemi, felsefeci Mehmet Aydın gibi bütün dinlerden ve kıtalardan 20 saygın ismin bulunduğu "Üst Düzey Grup" tarafından hazırlanan rapor dün İstanbul toplantısında açıklandı. Bizdeki din-laiklik gerilimine de ışık tutacak değerde bir rapor.

Rejimler ve toplumlar
BM Genel Sekreteri Kofi Annan, İspanya'nın sosyalist Başbakanı Zapatero, Türkiye'nin muhafazakâr Başbakanı Erdoğan'ın yürüttüğü "Medeniyetler İttifakı Projesi"nin 4. toplantısında açıklanan uzun rapordan bir paragraf:
"Bazı İslam ülkeleri, reforma karşı direnç gösterilmesi ve özeleştiri eksikliği yüzünden ekonomik ve sosyal ilerleme için gerekli olan ivme ve enerjiden mahrum kalıyorlar."
Çok doğru... Şimdi düşünelim: Gerilimleri aşarak toplumsal ilerleme için ivme ve enerji yaratacak "hoşgörü, uzlaşma, özgürlük, özeleştiri" gibi değerler Mısır'da Müslüman Kardeşler'de yok da laik Arap milliyetçisi Mübarek rejiminde mi var?! Suriye ve Tunus'un laik diktatörlerinde mi var?!
Otoriter ve despotik rejimler resmi dogmaları dayatarak toplumu dogmatizme yöneltiyor, tepkiler de dinsel dogmatizm olarak ortaya çıkıyor!
Raporda deniliyor ki:
"Dinsel aşırılığın ortaya çıkmasına yol açan faktörlerden biri, İslam dünyasındaki siyasi hareketlerin bastırılmış olmasıdır... Bu nedenle İslam dünyasındaki iktidar çevreleri, şiddet yanlısı olmayan siyasi gruplara dinci veya laik nitelikleri gözetilmeksizin siyasete katılma imkânının sağlanması hem Müslüman hem Batılı toplumların çıkarına hizmet edecektir."

İlerlemenin yolu
Raporda belirtildiği gibi, liberal, sosyal demokrat, muhafazakâr, sosyalist fikirleri yasaklayan, "özgürlük, hoşgörü, uzlaşma, özeleştiri" gibi değerleri bastıran 'ilerici' rejimler, aynada dinsel karşıtlarını buluyorlar!
"Batı'nın İslam dünyasında yürüttüğü askeri harekâtlar" da radikal ve dinci tepkileri körüklüyor.
"İsrail-Filistin meselesi, Batılı ve Müslüman toplumlar arasındaki ayrılığın başlıca sembolü haline gelmiş olup uluslararası istikrara yönelik en büyük tehditlerden biridir."
Bush yönetiminin 'itikadi' bir körlükle İsrail'i desteklemesi, Neo-Con'ların dini taassubu, Avrupa'da Türkiye'yi bile dışlayan Hıristiyan ve milliyetçi şovenizm, Sarkozy'lerin yükselişi...
Bunlar maalesef İslam dünyasında bağnazlığı kışkırtıyor, Müslümanların "hoşgörü, özgürlük, uzlaşma" gibi değerlerle kendi kültür miraslarını yeniden yorumlamasına, otoriter laik rejimlerin liberalleşmesine, toplumsal enerjinin kalkınmaya akmasına engel oluyorlar!