Toplum ve Tarih, Society and History, Société et Histoire, Gesellschaft und Geschichte, Società e Storia, La sociedad y la Historia, المجتمع والتاريخ, Общество и история, Shoqëria dhe Historia, Společnost a Historie, 社會和歷史, Lipunan at Kasaysayan, Ühiskond ja Ajalugu, Yhteiskunta ja Historia, Maatschappij en Geschiedenis , חברה והיסטוריה, Samhälle och Historia, 社会と歴史 , La societat i la Història, Sabiedrība un Vēsture, Visuomenė ir İstorija, Társadalom és a Történelem, Samfunn og Historie, Sociedade e História, Societatea şi istoria, Общество и история, Суспільство та історія, Της κοινωνίας και της ιστορίας ,

Kaldı ki Türkiye'de muhafazakârlaşmanın en "ürkütücü" göstergesi olarak sürekli kadınların vitrinde tutulmasının, cumhuriyetin kadınları cinsiyetsizlik örtüsüyle yeni kurulan ülkenin vitrine koymasından hiç farklı olmadığını düşünüyorum.
"Cumhuriyetin kız çocukları" cinsiyetsizlikle örtülüyordu, İslamın yeni kızları da sahte veya orijinal Versace başörtüleriyle. Örtünmeseler problem bitecek mi? Ya da örtünmeyenlerin din ve Tanrı'yla ilgili hiç mi meselesi yok?
Benim sorduğum şu:
Muhafazakârlaşmanın dünya ve hakikat tahayyülünü ne zaman tartışacağız?

Yanılgı ve Tanrı
Richard Dawkins'in "Tanrı Yanılgısı" (God Delusion) adıyla Türkçeye çevrilen (Kuzey Yayınları) kitabı bugünlerde okunmaya başlandı. İngilizce bilenlere orijinalini tavsiye ederim. Birkaç tezi var Dawkins'in:
Ahlak, dine inananların tekelinde değildir.
Din, hak edilmemiş bir tartışılmazlık ayrıcalığına sahiptir.
Hakikati tarif etme tekeli dinin elinde değildir.
Bana daha çarpıcı gelen Dawkins'in röportajlarından birinde söyledikleri:
"İnanan biri hakikatin ne olduğunu söylüyor, inanmayan biri de 'Sen öyle inanıyorsan saygı duyarım' diyor. Oysa ben hakikatin ne olduğunu önemsiyorum. Bunun üzerine konuşmak istiyorum."
"Başka bir dünya mümkündür" sloganı için mücadele edenler arasında bugün Müslüman, dindar insanlar da var. Özellikle onları düşünerek soruyorum:
Peki "Başka bir din mümkün" müdür? Karşısında saygıyla susulmasından çok tartışmayı tercih eden bir dindarlık? Başka bir dinde ya da dinsiz doğmuş olabileceğini bir an için hayal edebilen ve bugünlerde hep inanmayanlardan beklendiği gibi inanmayanla "empati" kurmayı becerebilen bir dindarlık?
Bir çocuğun dini olmaması gerektiğini, ancak yetişkinlerin dinlerini seçebileceğini söylemeye cesaret eden bir dindarlık? Olabilir mi? Ben artık "türbandan" çok bunları konuşmak istiyorum. Yarılan hakikatimizi konuşmak istiyorum.

Bir evren, evet, var; maddi bir gerçeklik var. Benim bütün zihni çabam da onu anlamaya yönelik. Böyle bir maddi evren, gerçeklik olduğuna göre bunu 'yaratan' bir 'irade' olması gerekmez mi? Böyle bir  sorunun da, bugünkü bilgi ufkumuz içinde verilecek bir cevabı yok. Ama başka bir zamanda olabileceğini de sanmıyorum; çünkü bir sonsuzlukla karşı karşıyayız ve onun karşısında bizim bilgimiz sınırlı. Ben zaten bu nedenle (yıllar önce yazıp yayımladığım bir kitapta da anlattığım gibi) insanların dine inanmalarının nesnel bir nedeni, anlaşılır bir gerekçesi olduğunu düşünürüm. Sığ aydınlanmacı ateistler gibi, insanların bilgi ve hatta 'akıl eksikliği'nden ötürü inandığı görüşüne katılmam. 'İlk' ve 'son' sorularının eziciliği ve 'Ben, öldükten sonra ne olacağım' sorusunun korkunçluğu karşısında böyle bir şeye inanmayı seçmiş bir insanı bundan ötürü kınayamam.
Ancak, en önemli konu da şurada: zamanda, mekânda sonsuzluk gibi altından kalkılmaz kavramları evirip çevirdikten sonra, şu büyük çoğunluğun yaptığı gibi, temel çizgilerle kendimizle 'töz'deş gibi gördüğümüz, yediğimize içtiğimize karışan, cezalar ve ödüller dağıtan bir 'Allah' kavramında huzur bulmak, benim böyle inanmaya ihtiyaç duymam dışında bir etkenle açıklanamaz. 'Etik' dediğimiz şey, yukarıdaki 'agnostisizm' ile birlikte de mümkün ve 'mümkün'den öte, gerekli bir şeydir. Buna göre 'iyi' ile 'kötü'yü ayrıştıramayan, bunu içselleştiremeyen insan için, belki 'ahret korkusu'nun durdurucu bir yanı olabilir. Ama sabah akşam bunların, ahretin, dinin lafını edip duranların pek çok zaman nasıl davrandığını da çok iyi biliyoruz.

Geçen günkü yazıda, din özgürlüğü dinin geçerliliğini tartışma özgürlüğüyle birlikte var olduğunda anlamlıdır, diyordum; bunu demek için yazmıştım. Daha o tartışma noktasına gelemeden, 'Kimse zaten ateist olamaz' diye bir sözle karşılaşınca, 'Demek daha yol uzun' diye düşünüyorum. Gerçi o yolun uzunluğunu hepimiz çok iyi biliyoruz, çünkü bu itiraza gelinceye kadar, 'Vay! Herif dinsizmiş! Hemen öldürelim!' tavrındaki insanların çoğunlukta olduğunu gösteren her türlü alamet ortada.
Ama bu da, 'Sosyalizm yok, size biraz korporatizm verelim' demekten çok da farklı bir tavır sayılmaz. Teşekkürler, ama ben ondan almayayım.